cô tịch
Định nghĩa
Tính từ:
- Cô đơn và yên tĩnh, tách biệt: "cô tịch" chỉ trạng thái hoặc nơi chốn vắng vẻ, hiu quạnh, không có sự ồn ào hay giao tiếp xã hội, thường mang sắc thái trang nhã hoặc cổ điển.
- Tĩnh lặng, xa cách: Dùng để mô tả không gian hoặc cảm giác cô độc nhưng không nhất thiết tiêu cực, có thể gợi lên sự bình yên hoặc suy tư.
Danh từ (hiếm dùng):
- Sự cô độc tĩnh lặng: Chỉ trạng thái sống hoặc tồn tại một mình trong không gian yên tĩnh, tách biệt.
Ví dụ sử dụng
Tính từ:
- Ngôi chùa cổ nằm ở vùng núi cô tịch, không một bóng người qua lại. (Ngôi chùa cổ nằm ở vùng núi vắng vẻ và yên tĩnh, không có ai lui tới.)
- Cuộc sống cô tịch nơi thôn dã khiến ông cảm thấy thanh thản. (Cuộc sống tách biệt và yên ả ở vùng quê khiến ông thấy nhẹ nhàng.)
Danh từ (hiếm):
- Ông ấy chọn cô tịch làm lẽ sống, tránh xa mọi phiền nhiễu. (Ông ấy chọn sự cô độc tĩnh lặng làm lý tưởng sống, tránh xa những rắc rối.)
Các cách sử dụng nâng cao
"cô tịch lâm tuyền": lối sống ẩn dật giữa rừng núi và suối khe, thường gắn với hình ảnh các bậc cao nhân thời xưa.
- Bậc ẩn sĩ sống cuộc đời cô tịch lâm tuyền, không màng danh lợi. (Người ẩn sĩ sống cuộc đời tách biệt giữa rừng suối, không quan tâm đến danh vọng.)
"cảnh cô tịch": khung cảnh vắng vẻ, tĩnh mịch.
- Cảnh cô tịch của sa mạc khiến lòng người trầm lắng. (Khung cảnh vắng lặng của sa mạc làm lòng người trở nên trầm tư.)
Biến thể và từ gần giống
Cô độc (tính từ): một mình, không có bạn bè hay người thân — thường mang nghĩa tiêu cực hơn "cô tịch".
- Anh ấy sống cô độc trong căn nhà nhỏ. (Anh ấy sống một mình, không có ai bên cạnh.)
Tịch mịch (tính từ): vắng vẻ, yên lặng đến mức buồn tẻ.
- Đêm khuya tịch mịch, chỉ còn tiếng gió. (Đêm khuya vắng lặng, chỉ còn nghe tiếng gió thổi.)
Từ đồng nghĩa
- Vắng vẻ: không có người, không ồn ào.
- Hiu quạnh: vắng vẻ và buồn bã.
- U tịch: yên tĩnh đến mức âm u (thường dùng trong văn học cổ).
Thành ngữ liên quan
- Cô tịch một mình: hoàn toàn đơn độc trong sự yên tĩnh.
- Ông lão sống cô tịch một mình trên đỉnh núi. (Ông lão sống hoàn toàn đơn độc và yên tĩnh trên đỉnh núi.)